Millî Mücadele

Sivas Kongresi ve Cumhuriyet'in ilanına giden yol

Gedikçayırı'nın da bağlı olduğu Sivas, 1919 yazında Türk Millî Mücadelesi'nin en kritik durağı oldu. Bugün ilimizin merkezinde duran o bina, bir milletin kurtuluş kararının alındığı yerdir — ve o kararlar, dört yıl sonra Cumhuriyet'in ilanına uzanan yolun ilk sağlam adımlarıydı.

Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi'nin dış cephesi; girişte 'Cumhuriyetin Temelini Burada Attık' yazısı — Kongrenin toplandığı bina — girişte "Cumhuriyetin Temelini Burada Attık" yazıyor

4–11 Eylül 1919

Anadolu'nun "en güvenilir kenti"nde bir kongre

Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışının ardından Amasya Genelgesi'yle (22 Haziran 1919) bütün yurtta milli bir kongre toplanması çağrısı yaptı. Erzurum Kongresi'nin (Temmuz–Ağustos 1919) ardından, tüm illerden gelen temsilcilerin katılımıyla bu kez Sivas'ta bir araya gelindi — Mustafa Kemal'in tabiriyle Anadolu'nun "en güvenilir" şehrinde.

Kongre, bugün Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi olarak ziyarete açık olan, o dönem Sivas Lisesi (Sultani) binasında toplandı. Mustafa Kemal ve arkadaşları, 2 Eylül – 18 Aralık 1919 tarihleri arasında bu binayı Millî Mücadele karargâhı olarak kullandı.

Kongre Salonu — kongreye katılan delegelerin portreleri ve kongre grup fotoğrafı duvarda — Kongre Salonu — delegelerin portreleri o gün olduğu gibi korunuyor

Kararların önemi

Bir milletin geleceğini belirleyen maddeler

Sivas Kongresi'nde alınan kararlar, Millî Mücadele'nin çerçevesini kesin biçimde çizdi. Kongrede öne çıkan başlıca kararlar:

Millî sınırlar içindeki vatan bölünmez bir bütündür.
Her türlü işgal ve müdahaleye karşı millet birlikte direnecektir.
Manda ve himaye kesinlikle kabul edilemez — kongrede en çok tartışılan konulardan biri olmasına rağmen bu karar benimsendi.
Bölgesel direniş dernekleri "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi.
Kuvâ-yı Millîye'yi tek güç, millî iradeyi tek otorite tanımak esas alındı.
Yürütme organı olarak bir Heyet-i Temsiliye (Temsil Kurulu) seçildi — Mustafa Kemal bu kurulun başına geçti.

Bu kararlar, daha önce Erzurum Kongresi'nde belirlenen ilkelerle birlikte "Misak-ı Millî" (Millî Ant) adı verilen temel metnin esasını oluşturdu.

"Burada bir milletin kurtuluşunu hazırlayan kararlar verildi."

Mustafa Kemal Atatürk — Sivas Kongresi'nin önemini böyle özetlemiştir

Kongreden Cumhuriyet'e

Dört yılda kat edilen yol

Sivas'ta alınan kararlardan Cumhuriyet'in ilanına uzanan süreç.

22 Haziran 1919

Amasya Genelgesi

Mustafa Kemal, "milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" diyerek Sivas'ta millî bir kongre toplanması çağrısını yaptı.

23 Temmuz – 7 Ağustos 1919

Erzurum Kongresi

Doğu illerinin temsilcileri Erzurum'da toplandı; Sivas Kongresi'nde kabul edilecek ilkelerin büyük bölümü burada şekillendi.

4–11 Eylül 1919

Sivas Kongresi

Tüm illerden gelen temsilcilerle toplanan kongre, Millî Mücadele'yi tek çatı altında birleştirdi ve Heyet-i Temsiliye'yi kurdu.

23 Nisan 1920

TBMM'nin açılması

Heyet-i Temsiliye'nin öncülüğünde toplanan Büyük Millet Meclisi, Ankara'da açıldı; millî iradeyi temsil eden yeni bir otorite doğdu.

1920–1922

Kurtuluş Savaşı

TBMM önderliğinde yürütülen askeri mücadele, 30 Ağustos 1922'deki Büyük Taarruz ve zaferle sonuçlandı.

24 Temmuz 1923

Lozan Antlaşması

Yeni Türk devletinin bağımsızlığı ve sınırları uluslararası alanda tanındı.

29 Ekim 1923

Cumhuriyet'in ilanı

TBMM'de kabul edilen kanunla Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi; Mustafa Kemal, Cumhuriyet'in ilk Cumhurbaşkanı seçildi. Sivas'ta atılan tohumlar, dört yıl sonra bir devlete dönüştü.

Bugün ziyaret

Sivas Atatürk ve Kongre Müzesi

Kongrenin toplandığı bina, 1892'de Sivas Valisi Mehmet Memduh Bey tarafından okul (İdadi/Sultani) olarak yaptırılmış, üç katlı, iç avlulu geç Osmanlı dönemi sivil mimarisinin güzel bir örneğidir. 1984'te Kültür Bakanlığı'na devredilen bina, 1990'dan bu yana müze olarak ziyarete açıktır.

Üst katta kongrenin toplandığı salon ve Atatürk'ün o günlerdeki çalışma/dinlenme odası, dönemin haliyle korunmaktadır. Müze, Sivas il merkezinde, İnönü Bulvarı üzerinde yer alır — Gedikçayırı'ndan Sivas'a gelen herkes için kolay ulaşılabilir bir duraktır.

Ziyaret saatleri ve güncel bilgiler için Sivas Valiliği veya Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın resmî kaynaklarına bakılması önerilir.

Atatürk'ün çalışma ve dinlenme odası — dönemin haliyle korunuyor

Matbaa ve telgraf odası — İrade-i Milliye gazetesinin basıldığı makine

Atatürk'ün kongre günlerinde kaldığı yatak odası

Müzenin içinden: çalışma odası, merdiven, matbaa/telgraf odası ve yatak odası

Fotoğraflar için

Görsel eklemek isterseniz

Bina ve müze fotoğrafları eklendi (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı — Kültür Portalı kaynaklı). Sayfada eksik kalan tek şey, kongrenin bizzat yapıldığı 1919 yılına ait özgün bir kare. Böyle bir fotoğraf eklemek isterseniz:

Wikimedia Commons — Sivas Congress kategorisi (1919 dönem fotoğrafı)
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı — Kültür Portalı (mevcut fotoğrafların kaynağı, daha fazlası için)

Wikimedia Commons'taki görseller genellikle serbest lisanslıdır, ancak her dosyanın kendi lisans şartını (kaynak gösterme vb.) kontrol etmeniz önerilir.